Wat is Acceptance and Commitment Therapy en hoe helpt het bij vastlopen?

Acceptance and Commitment Therapy, in het Nederlands acceptatie en toewijdingstherapie, is een behandelvorm die iemand leert anders om te gaan met gedachten, emoties en lichamelijke klachten. Niet het wegnemen van een klacht staat centraal, maar de manier waarop iemand erop reageert.

Waarom lukt het oplossen van een probleem soms niet?
Soms probeert iemand een probleem zo hard op te lossen dat het juist erger wordt. Dit patroon speelt niet alleen bij lichamelijke klachten, maar ook bij psychische klachten zoals piekeren, somberheid of angst. Hoe harder iemand vecht tegen die gedachten of gevoelens, hoe meer ruimte ze vaak innemen.

Neem iemand die al jaren fanatiek hardloopt en ineens last krijgt van onverklaarde kniepijn. Die persoon blijft rennen, draagt een brace en gaat extra trainen om het lichaam sterker te maken. Het ongemak neemt toe en de frustratie groeit mee. Werk en het leven thuis komen al snel onder druk te staan. Bij psychische klachten gebeurt iets vergelijkbaars: iemand probeert bijvoorbeeld nare gedachten te onderdrukken of angst koste wat het kost te vermijden, en merkt dat de klachten daardoor juist hardnekkiger worden.

Hoe werkt ACT dan wel?
Binnen ACT leert iemand niet eindeloos vechten tegen gedachten, emoties of lichamelijke sensaties die er toch al zijn. Acceptatie geeft ruimte om te kijken naar wat iemand werkelijk waardevol vindt. Voor de hardloper kan dat bijvoorbeeld betekenen: de pijn erkennen en bewust tijd vrijmaken voor familie, een andere hobby of passend werk. Voor iemand met psychische klachten kan het betekenen dat piekergedachten er mogen zijn, zonder dat ze het handelen bepalen. De klacht hoeft niet meteen weg te zijn om het leven weer voller te laten voelen.

Uit welke onderdelen bestaat ACT?
ACT werkt met zes onderdelen: acceptatie, defusie, zelf als context, aandacht voor het hier en nu, waarden en toegewijd handelen. De onderdelen hoeven niet in een vaste volgorde aan bod te komen. Gedachten, emoties en lichamelijke ervaringen krijgen allemaal aandacht, vaak samen met mindfulnessoefeningen. De aanpak heeft raakvlakken met cognitieve gedragstherapie, en kiest geregeld voor een andere route.

Wat levert ACT iemand op?
ACT helpt iemand vooral mentaal wendbaarder te worden, zodat iemand ook met obstakels keuzes kan maken die passen bij het leven.

Is ACT hetzelfde als cognitieve gedragstherapie?
Nee, de aanpak heeft raakvlakken met cognitieve gedragstherapie, maar richt zich niet op het wegnemen van klachten. Het accent ligt op acceptatie en waardevol handelen.

Voor wie is ACT geschikt?
ACT is geschikt voor iedereen die vastloopt door een aanhoudend gevecht met gedachten, emoties of lichamelijke klachten, ook als die klachten niet volledig verdwijnen.

Wilt u meer weten over ACT bij BeterGGZ?
Bij BeterGGZ bieden wij Acceptance and Commitment Therapy aan binnen een multidisciplinair team, onder regie van een regiebehandelaar. De behandeling maakt onderdeel uit van onze specialistische GGZ zorg en wordt afgestemd op de specifieke situatie van de cliënt. Denkt u dat ACT bij u past, vraag dan uw huisarts om een verwijzing naar BeterGGZ.